Διάβασα τις προάλλες την παρακάτω είδηση:
Γονείς στο Aberdeen της Σκωτίας πιέζουν για την πειθαρχική δίωξη δασκάλας της πέμπτης δημοτικού σε σχολείο της περιοχής, διότι η δασκάλα υπέπεσε στο "θανάσιμο" έγκλημα να ... αποκαλύψει στους μαθητές της (μετά από ερώτησή τους) ότι δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης.
Είπα λοιπόν να συμβάλλω και εγώ προς αυτή την κατεύθυνση και να "καταγγείλω" και εγώ την ανιστόρητη αυτή δασκάλα. Ας διαβάσει λοιπόν (η δασκάλα του Aberdeen της Σκωτίας) τις παρακάτω γραμμές και θα καταλάβει το λάθος της :-)))))))))))))
Ιστορική και Θρησκευτική προέλευση του Αη-Βασίλη
Από το 1800 περίπου, οι εικόνες που αναπαριστούν τον Άγιο Βασίλη (Santa Claus ή Saint Nicholas ή Saint Nick) προέρχονται κυρίως από λαογραφικές παραδόσεις και αφορούν στις περισσότερες περιπτώσεις τον Χριστιανό επίσκοπο του 4ου αιώνα Άγιο Νικόλαο, τον προστάτη άγιο των παιδιών. Ο Άγιος Νικόλαος του 4ου αιώνα, θεωρείται πως ήταν δημοφιλής εκείνα τα χρόνια τόσο για τη γενναιοδωρία του όσο και για τη μυστική προσφορά δώρων σε φτωχά παιδιά. Οι πρώτες εικόνες του Άγιου Βασίλη μοιάζουν επίσης με τις εικόνες της αγγλικής μορφής του Father Christmas (ή Kris Kringle).
Ο Clement Clarke Moore, ένας Αμερικανός λογοτέχνης, έγραψε ένα ποίημα για τις κόρες του το 1822 με τίτλο «Επίσκεψη από τον Άγιο Νικόλαο (A Visit from St. Nicholas)» στο οποίο εμφανίζεται ο Άγιος Βασίλης ως ένα μικροσκοπικό, ενεργητικό και ιδιαίτερα γρήγορο ξωτικό που θα μπορούσε να χωρέσει ακόμα και σε καμινάδες σπιτιών.
Αρκετά χρόνια αργότερα, τη δεκαετία του 1860, ο Thomas Nast, ένας Αμερικανός σκιτσογράφος γερμανικής καταγωγής, μετέτρεψε τον Άγιο Βασίλη σε μια ανθρώπινη προσωπικότητα και του "έδωσε" μάλιστα και ένα σπίτι στον Βόρειο Πόλο.
Η εμπλοκή της Coca-Cola στην "δημιουργία" του Αη-Βασίλη (όπως τον ξέρουμε σήμερα)
Η Coca-Cola άρχισε να διαφημίζεται για την εορταστική περίοδο των Χριστούγεννων σε δημοφιλή περιοδικά της εποχής, μεταξύ του 1910 και του 1920. Σε αυτές τις πρώτες (χριστουγεννιάτικες) διαφημίσεις της Coca-Cola με τον Άη-Βασίλη, η εταιρία χρησιμοποίησε τα ήδη υπάρχοντα σκίτσα του Thomas Nast. Ο χαρούμενος γενειοφόρος που γνωρίζουμε όμως μέχρι και σήμερα ως Άγιο Βασίλη, "δημιουργήθηκε" ουσιαστικά μετά το 1920. Οι σκιτσογράφοι της τότε εποχής (ο Thomas Nast και άλλοι συνάδελφοι του) άλλαζαν συνεχώς το χρώμα των ενδυμάτων του ή το μέγεθος της κοιλιάς του. Υπήρχαν όμως και πολλές άλλες ζωγραφιές-σκίτσα με τον Άγιο Βασίλη σε όλο τον κόσμο (πριν από το 1930) που παρουσίαζαν τον Άγιο ως έναν ψηλό γκάνγκστερ, ως ξωτικό ή ακόμη και ως έναν τρομακτικό/κακό Άγιο.
Tο 1930, o Fred Mizen, ζωγράφισε έναν Άη-Βασίλη που έπινε Coca-Cola από ένα μπουκάλι στο πολυκατάστημα Famous-Barr του St. Louis ανάμεσα σε ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων (το συγκεκριμένο shopping brand υπήρχε μέχρι και το 2006 όταν και απορροφήθηκε από τα πολυκαταστήματα Macy's). Η εικόνα αυτή του Άγιου Βασίλη να απολαμβάνει το αναψυκτικό του έξω από το πολυκατάστημα, χρησιμοποιήθηκε σε έντυπες διαφημίσεις της Coca-Cola καθ’ όλη τη διάρκεια των Χριστουγέννων του 1930.
Το 1931, ο Archie Lee, στέλεχος της διαφημιστικής εταιρείας D'Arcy, ήθελε η χριστουγεννιάτικη διαφήμιση της εταιρίας να δείχνει έναν υγιή Άγιο Βασίλη που να είναι μεν συμβολικός αλλά να είναι ταυτόχρονα και ρεαλιστικός. Η Coca-Cola λοιπόν, ανέθεσε στον Haddon "Sunny" Sundblom, έναν εικονογράφο (σουηδικής και φινλανδικής καταγωγής) γεννημένο στο Michigan, να δημιουργήσει διαφημίσεις με τον Άγιο Βασίλη που να κάνουν τον κόσμο να πιστεύει ότι ο ίδιος ο Άγιος Βασίλης πίνει την Coca-Cola του και όχι ένας οποιοσδήποτε άντρας ντυμένος ως Άη-Βασίλης.
Ο Sundblom εμπνεύστηκε (και αυτός) την εικόνα του Άγιου από το ποίημα του Clement Clarke Moore του 1822. Ο Άγιος Βασίλης του Sundblom λοιπόν, εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε μια χριστουγεννιάτικη διαφήμιση στο περιοδικό "The Saturday Evening Post" το 1931. Η συγκεκριμένη διαφημιστική καταχώρηση όμως μπήκε και σε άλλα δημοφιλή περιοδικά της εποχής όπως το Ladies Home Journal, το National Geographic και το The New Yorker.
Από τότε (το 1931) έως και το 1964, οι διαφημίσεις της Coca-Cola που έφτιαχνε ο Haddon "Sunny" Sundblom απεικόνιζαν τον Αη-Βασίλη να φέρνει παιχνίδια (και να παίζει μαζί τους!), να ξεκουράζεται ή να διαβάζει ένα γράμμα και να έχει πάντοτε στο πλάι του μια Coca-Cola. Επίσης, να συναντά στα σπίτια τους τα παιδιά που έμειναν ξύπνια μέχρι αργά το βράδυ για να τον υποδεχτούν και να λεηλατούν μαζί τα ψυγεία των σπιτιών τους πίνοντας το αγαπημένο τους αναψυκτικό. Οι αυθεντικές ελαιογραφίες του Sundblom αργότερα, τροποποιήθηκαν λίγο για τις διαφημίσεις της Coca-Cola σε βιτρίνες καταστημάτων και σε διαφημιστικά πάνελ όπως και για αυτές που τυπώνονταν σε αφίσες, σε ημερολόγια και σε κούκλες.
Ο Sundblom, ξεκίνησε να ζωγραφίζει τον Άγιο Βασίλη χρησιμοποιώντας ένα πραγματικό μοντέλο, τον φίλο του Lou Prentiss που ήταν συνταξιούχος πωλητής. Μετά το θάνατο όμως του Prentiss, ο Sundblom προσέλαβε τον εαυτό του ως μοντέλο για τον Αη-Βασίλη, ζωγραφίζοντας μπροστά σε έναν καθρέφτη. Αργότερα, χρησιμοποίησε και φωτογραφίες άλλων ανθρώπων για να αναπτύξει ακόμα περισσότερο την εικόνα του Αγίου.
Ο κόσμος ήταν ενθουσιασμένος με τον Santa Claus της Coca-Cola που σιγά-σιγά αποκτούσε φανατικούς θαυμαστές. Κάποιοι από αυτούς ήταν τόσο φανατικοί φίλοι της εικόνας που είχε δημιουργήσει ο Sundblom για τον Άη-Βασίλη που όταν γινόταν κάποια αλλαγή σε αυτή την εικόνα, έστελναν μαζικά γράμματα με μηνύματα διαμαρτυρίας προς την "The Coca-Cola Company". Για παράδειγμα, όταν μια χρονιά η τεράστια ζώνη του Άγιου Βασίλη αντιστράφηκε (ίσως επειδή ο Sundblom ζωγράφιζε μέσω ενός καθρέφτη), χιλιάδες θαυμαστές έγραψαν στην εταιρία ζητώντας το λόγο της αλλαγής. Μια άλλη χρονιά πάλι, που ο Άγιος Βασίλης εμφανίστηκε χωρίς να φοράει τη βέρα του, οι θαυμαστές του έγραφαν στην εταιρία κατά χιλιάδες για να ρωτήσουν τι απέγινε η κυρία Claus.
Κάποιες από τις "αλλαγές" αυτές στη βασική εικόνα του Χριστουγεννιάτικου αυτού Άγιου με τα λευκά γένια και την κόκκινη στολή έχουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Το 1952, ο Sundblom εμφανίζει δυο παιδιά (τον Lani και την Nancy) να παίρνουν τα παιχνίδια που τους έφερε ο Αη-Βασίλης από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο όσο ο ίδιος απολαμβάνει μια Coca-Cola. Τα σλόγκαν εκείνης της χρονιάς ήταν "And now the gift for thirst" και "The Pause That Refreshes". Μετά από χρόνια, ο δημιουργός της κλασικής αυτής διαφήμισης δήλωσε πως εμπνεύστηκε την αφίσα από τα δύο "μικροσκοπικά κορίτσια" ενός γείτονα του στο Tucson της Arizona . Ωστόσο, μετέτρεψε το ένα από τα κορίτσια σε αγόρι για να μην θεωρηθεί πως μεροληπτεί υπέρ των κοριτσιών.
Το 1959, η διαφήμιση απεικονίζει ένα γλυκό παιδάκι (τον Jimmy) να "συλλαμβάνει" τον Αη-Βασίλη όταν αυτός προσπαθεί ν’ανοίξει μια Coca-Cola μπροστά στο ανοιχτό ψυγείο της οικογένειας. Ο Jimmy είχε εμφανιστεί και παλιότερα σε διαφημίσεις του Sundblom για την Coca-Cola αλλά η διαφήμιση του 1959 ήταν αυτή που είχε την μεγαλύτερη επιτυχία.
Το 1964, ο σκύλος που στέκεται χαρούμενος στα δυο του πόδια ήταν μια έμπνευση του Sundblom πάλι από τη γειτονιά του. Έξω από το μαγαζί ενός ανθοπώλη υπήρχε ένα γκρι κανίς. Ο Sundblom όμως, ήθελε ο σκύλος να ξεχωρίζει (να τραβάει τα βλέμματα), οπότε τον ζωγράφισε ως ένα μαύρο σκυλάκι που είχε όμως και κάποια κόκκινα φιογκάκια πάνω του. Αυτή (η διαφήμιση του 1964) ήταν και η τελευταία χριστουγεννιάτικη καμπάνια του Sundblom για την Coca-Cola. Το σλόγκαν "Όλα πάνε καλύτερα με μια Coca-Cola" διατηρείται μέχρι και τις μέρες μας.
Η εταιρία, χρησιμοποίησε εικόνες του Άγιου Βασίλη (που βασίζονται σε αυτές τις κλασικές διαφημίσεις) για αρκετά ακόμα χρόνια έχοντας πάψει πια να συνεργάζεται με τον Haddon "Sunny" Sundblom. Οι δικές του όμως δημιουργίες, θεωρούνται "συλλεκτικές" και εκτίθενται σε όλο τον κόσμο ακόμη και σήμερα ως σημαντικά έργα της ποπ κουλτούρας εκείνης της εποχής.
 |
| Haddon "Sunny" Sundblom (1956 photo) |
